زنی ـ از آنجاییکه شوهرش مریض بوده ـ نذر میکند: یک هفته روز بگیرد که در میان هفته با ایام قاعدگی مواجه شده و نمیتواند روزه بگیرد، آیا با گذشت این هفته که چند روز در آن روزه گرفته، اگر بخواهد دوباره روزهاش را بگیرد، از اول بگیرد (هفته کامل) یا همان چند روزی که ـ بنابر مریضی ـ باقی مانده است یا به اصطلاح تتابع و پی در پی گرفتن روزهای نذری لازمی است یا خیر؟
الجواب باسم ملهم الصواب
اینکه روزه پی در پی لازم است یا نه؟ به نیت نذر کننده بستگی دارد، اگر نیت تتابع داشته، باید تتابعا بگیرد و اگر نیت تتابع نداشته، نیازی نیست که دوباره از ابتدا شروع کند. بلکه ادامه آن روزها را روزه بگیرد. چون در مطلق نذر تتابع شرط نیست.
همانگونه که در فتاوی منبع العلوم آمده است:
الاستفتاء: کسی نذر کرد که سی روز یا یک ماه روزه میشوم آیا داشتن این روزهها ی در پی لازم است یا نه؟
الجواب: اگر نیت پی در پی کرده است، تتابع لازم است و اگر نکرده لازم نیست.([1])
و قاعده فقهاء در این باره اینگونه است:
وهذا هو الأصل: أن كل صوم يؤمر فيه بالتتابع لأجل الفعل وهو الصوم ويكون التتابع شرطا فيه حيث دار الفعل، وكل صوم يؤمر فيه بالتتابع لأجل الوقت ففوت ذلك الوقت يسقط التتابع وإن بقي الفعل واجب القضاء، فإن من قال: لله علي صوم شعبان يلزمه أن يصوم شعبان متتابعا ، لكنه إن فات شيء منه يقضي إن شاء متتابعا ، وإن شاء متفرقا ، لأن التتابع ههنا لمكان الوقت ، فيسقط بسقوطه ،
و اگر روز معینی را برای روزه انتخاب کند، باید در همان روز روزه بگیرد در غیر اینصورت باید قضایی بیاورد.
الدلائل:
ـ فی الدرّالمختار:
(نذر صوم شهر معين لزمه متتابعا لكن إن أفطر) فيه (يوما قضاه) وحده وإن قال متتابعا)([2])
ـ و فی ردّالمحتار:
( قوله: لما تقرّر في كتاب الصوم ) أي في آخره قبيل باب الإعتكاف وعبارته هناك مع المتن: والنذر من اعتكاف أو حج أو صلاة أو صيام أو غيرها غير المعلق ولو معينا لا يختص بزمان ومكان ودرهم وفقير، فلو نذر التصدق يوم الجمعة بمكة بهذا الدرهم على فلان فخالف جاز وكذا لو عجّل قبله فلو عيّن شهرا للإعتكاف أو للصوم فعجل قبله عنه صح، وكذا لو نذر أن يحجّ سنة كذا فحج سنة قبلها صح أو صلاة في يوم كذا فصلاها قبله لأنه تعجيل بعد وجود السبب، وهو النذر فيلغو التعيين بخلاف النذر المعلق، فإنه لا يجوز تعجيله قبل وجود الشرط ا هـ.([3])
و أیضا فی الرد:
(قوله وإن قال متتابعا) لأن شرط التتابع في شهر بعينه لغو لأنه متتابع لتتابع الأيام وأيضا لا يمكن الإستقبال لأنه معين «درر»، وأما إذا كان لشهر غير معين فإن شاء تابعه، وإن شاء فرقه إلا إذا شرط التتابع فيلزمه ويستقبل
([1]) فتاوی منبع العلوم کوهون، ج8/ص32، باب ما یتعلق بالنذور،ایران شهر سربازکوهون.
([2]) الدر المختار، ج5/ ص 419ـ کتاب الأیمان/ مطلب: النذر غیر المعلق لا یختصّ بزمان و مکان و درهم. دار احیاء التراث العربی، الطبعة الأولی.
([3]) ردالمحتار، ج5/ ص 418و 419ــ کتاب الأیمان/ مطلب: النذر غير المعلق لا يختص بزمان ومكان ودرهم وفقير. دار احیاء التراث العربی، الطبعة الأولی.
و الله اعلم بالصّواب