د کولمو سرطان(Colorectal Cancer) او په ځوانانو کې یې زیاتوالی!
په وروستیو کلونو کې، د کولمو سرطان نور یوازې د عمر خوړلو کسانو ناروغي نه ده پاتې شوې. اوس دا ناروغي د ۵۰ کلونو څخه کم عمر لرونکو کسانو کې هم په چټکۍ سره مخ په زیاتېدو ده، چې دا موضوع د روغتیا متخصصینو لپاره جدي اندېښنه ګرځېدلې ده.
نړیوال وضعیت:
د ۲۰۱۳ څخه تر ۲۰۱۷ کلونو پورې څېړنو ښودلې چې:
• د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې د دې سرطان پېښې زیاتې شوې دي
• دا زیاتوالی په ځانګړي ډول په:
• شمالي امریکا
• اروپا
• آسیا
• سویلي امریکا کې لیدل شوی
• که مخنیوی ونشي، دا شمېرې به لا نورې هم لوړې شي
مهم لاملونه:
۱. ناسم غذایي رژیم
• ډېر پروسس شوي خواړه (Fast food)
• سره غوښه (Red meat)
• بوره لرونکي مشروبات
دا ټول د بدن التهاب زیاتوي او د سرطان خطر لوړوي
۲. چاغښت (وزن زیاتوالی)
• اضافي غوړ د بدن میتابولیزم ګډوډوي
• اوږدمهاله التهاب رامنځته کوي
۳. فزیکي فعالیت کمښت
• کم حرکت کول د کولمو فعالیت کموي
• د سرطان خطر زیاتوي
۴. جینیاتي عوامل (وراثت)
ځینې کورنۍ ناروغۍ خطر زیاتوي، لکه:
• لینچ سنډروم
• فامیلیل اډینوماتوس پولیپوسس (FAP)
نوې پرمختګونه (تشخیص)
اوس داسې پرمختللي ټیسټونه رامنځته شوي:
• د غایطه موادو (Stool) DNA ازموینه
• د DNA میتیلیشن ټیسټ
دا ټیسټونه کولی شي سرطان په لومړیو مرحلو کې پرته له جراحۍ تشخیص کړي
د کولمو سرطان نښې:
که لاندې نښې موجودې وي، باید ډاکټر ته مراجعه وشي:
• په حاجت کې وینه
• د نس دوامداره درد
• د وزن ناڅاپي کمېدل
• قبض یا اسهال چې دوام وکړي
• ستړیا او کمزوري
د مخنیوي لارې:
صحي ژوند غوره کړئ
• سبزیجات، مېوې، او فایبر لرونکي خواړه زیات کړئ
• سره غوښه او فاسټ فوډ کم کړئ
ورزش وکړئ
• هره ورځ لږ تر لږه ۳۰ دقیقې فزیکي فعالیت
وزن کنټرول کړئ
سکرینینګ (معاینات)
• که عمر له ۴۵ پورته وي یا کورنۍ سابقه ولرئ، منظم معاینه وکړئ
سګرټ او الکول پرېږدئ
مهمه خبره:
وختي تشخیص = د ژوند ژغورل
که دا ناروغي په لومړیو مرحلو کې تشخیص شي، د درملنې چانس ډېر لوړ وي.