🌍 په نړۍ کې څو هېوادونه او ژبې دي؟
✍️ لیکوال: ډاکټر ش. میرهکي
📰 ناشر: دعوت نیوز.کام
په څنګ کې د پښتو ژبه په هکله معلومات هم شته .
هو. د نړۍ د هېوادونو او ژبو شمېر د تعریف له مخې لږ توپیر کوي، خو په عامه توګه داسې ویل کېږي:
۱. د نړۍ هېوادونه :
۱۹۵ هېوادونه عموماً د نړۍ د هېوادونو په توګه شمېرل کېږي:
- ۱۹۳ د ملګرو ملتونو غړي هېوادونه
- ۲ ناظر دولتونه: واتیکان او فلسطین
۲. په نړۍ کې څو ژبې دي؟
په نړۍ کې شاوخوا ۷,۰۰۰ ژوندۍ ژبې شته. دقیق شمېر د دې پورې اړه لري چې ژبه او لهجه څنګه جلا کېږي.
۳. کومې ژبې سختې او کومې آسانې دي؟
دلته یو مطلق “سختترینه” یا “آسانترینه” ژبه نشته؛ د هر انسان لپاره د خپلې مورنۍ ژبې له مخې توپیر کوي. که د پښتو ویونکي لپاره یې په عمومي ډول درجهبندي کړو:
نسبتاً سختې ژبې :
| نمره | پښتو | English |
| 1 | جاپاني | Japanese |
| 2 | چینایي (ماندارین) | Mandarin Chinese |
| 3 | کوریايي | Korean |
| 4 | عربي | Arabic |
| 5 | هنګري | Hungarian |
| 6 | فنلنډي | Finnish |
| 7 | روسي | Russian |
| 8 | پولنډي | Polish |
| 9 | جرمني | German |
| 10 | فرانسوي | French |
نسبتا آسانې ژبې :
| نمره | پښتو | English |
| 1 | دري/فارسي | Dari/Persian |
| 2 | اردو | Urdu |
| 3 | هندي | Hindi |
| 4 | تاجکي | Tajik |
| 5 | اندونیزیایي | Indonesian |
| 6 | مالایي | Malay |
| 7 | ترکي | Turkish |
| 8 | هسپانوي | Spanish |
| 9 | ایټالوي | Italian |
| 10 | انګلیسي | English |
یادونه: د پښتو ویونکي لپاره دري او اردو عموماً ځکه نسبتاً آسانې دي چې له پښتو سره ډېر لغوي او سیمهییز مشترکات لري. خو جاپاني، چینایي او کوریايي د لیکدود، ګرامر او جوړښت له امله ډېر وخت زیاتې زدهکړې غواړي .
د نړۍ ۲۰ تر ټولو سختې او ۲۰ تر ټولو آسانې ژبې، د ۱۰۰ نمرو له مخې (مثلاً جاپاني ۹۸/۱۰۰، دري ۲۰/۱۰۰) هم جدول کې :
هو، راځه د پښتو ویونکي لپاره یې د ۱۰۰ نمرو په سیستم کې وګورو. دا نمرې تقریبي دي؛ ۱۰۰ = ډېر سخته، ۱۰ = ډېره آسانه.
۲۰ نسبتاً سختې ژبې :
| نمره | پښتو | English |
| 100 | جاپاني | Japanese |
| 98 | چینایي ـ ماندارین | Mandarin Chinese |
| 97 | کوریايي | Korean |
| 94 | عربي | Arabic |
| 92 | فنلنډي | Finnish |
| 91 | هنګري | Hungarian |
| 89 | پولنډي | Polish |
| 87 | روسي | Russian |
| 85 | چک | Czech |
| 83 | جرمني | German |
| 81 | ایسلنډي | Icelandic |
| 79 | لیتواني | Lithuanian |
| 77 | یوناني | Greek |
| 75 | عبراني | Hebrew |
| 73 | فرانسوي | French |
| 71 | هالنډي | Dutch |
| 69 | سویډني | Swedish |
| 67 | نارویژي | Norwegian |
| 65 | پرتګالي | Portuguese |
| 63 | ایټالوي | Italian |
۰۲ نسبتاً آسانې ژبې :
| نمره | پښتو | English |
| 10 | دري / فارسي | Dari / Persian |
| 15 | اردو | Urdu |
| 18 | تاجکي | Tajik |
| 22 | هندي | Hindi |
| 28 | بلوڅي | Balochi |
| 32 | پنجابي | Punjabi |
| 35 | سندهي | Sindhi |
| 40 | ترکي | Turkish |
| 42 | ازبکي | Uzbek |
| 45 | ترکمني | Turkmen |
| 48 | مالایي | Malay |
| 50 | اندونیزیایي | Indonesian |
| 53 | سواحیلي | Swahili |
| 55 | هسپانوي | Spanish |
| 57 | ایټالوي | Italian |
| 59 | پرتګالي | Portuguese |
| 61 | رومانیایي | Romanian |
| 63 | هالنډي | Dutch |
| 65 | ناروېژي | Norwegian |
| 67 | سویډني | Swedish |
لنډه پایله: که ته پښتو مورنۍ ژبه لرې، نو دري/فارسي، اردو او تاجکي عموماً تر ټولو ژر زده کېدونکو ژبو له ډلې دي؛ جاپاني، ماندارین چینایي او کوریايي بیا عموماً ډېرې زدهکړې غواړي .
پښتو ژبه څنګه ژبه ده؟
پښتو (Pashto) د هندواروپايي (Indo-European) ژبو د کورنۍ ژبه ده، د هند-ایراني (Indo-Iranian) او بیا د ایراني (Iranian) ژبو له ډلې ده. پښتو خپله هم څو لویې لهجې لري، لکه پښتونخوايي/یوسفزي، کندهاري، وزیرستاني او نورې .
| ځانګړنه | معلومات |
| پښتو نوم | پښتو |
| English | Pashto |
| د ژبو کورنۍ | Indo-European → Indo-Iranian → Iranian |
| لیکدود | پښتو عربي-فارسي لیکدود |
| د ویونکو شمېر | شاوخوا ۶۰-۷۰ میلیونه |
| د سختوالي درجه د غیرپښتو ویونک |
شاوخوا 70/100 |
| د پښتو ویونکي لپاره | خپله مورنۍ ژبه ده |
| د زده کړې وخت | د زدهکوونکي د مورنۍ ژبې پورې |
که یو انګلیسي، جرمني یا فرانسوي ویونکی له صفر څخه پښتو زده کوي او هره ورځ ۱–۲ ساعته تمرین کوي:
- ۳–۶ میاشتې: بنسټیزې خبرې او ورځنۍ جملې
- ۶–۱۲ میاشتې: عادي خبرې او نسبتاً ښه پوهېدل
- ۱–۲ کاله: ښه روانې خبرې، لوستل او لیکل
- ۲–۴ کاله: لوړه کچه، ادبي او ژوره پښتو
پښتو ژبه آسانه ده که سخته؟
پښتو نه تر ټولو آسانه ژبه ده او نه تر ټولو سخته. زه به یې د یوه بهرني زدهکوونکي لپاره شاوخوا 70/100 وټاکم.
د پښتو د سختوالي مهم لاملونه:
- د فعلونو او زمانو نسبتاً پېچلی نظام
- د نومونو جنس (نرینه/ښځینه)
- د ځینو جملو ځانګړی جوړښت
- د ښځینه او نرینه لپاره د کلمو او صفتونو بدلون
- ځانګړي غږونه لکه ښ، ږ، ړ، ټ، ډ، څ، ځ
- د پښتو بېلابېلې لهجې
خو د دري، فارسي، اردو او نورو سیمېزو ژبو ویونکو لپاره پښتو تر ډېره اسانه کېدای شي، ځکه له ځینو سره ګډ لغاتونه او سیمهییزې ژبنۍ اړیکې لري.
درجهبندي :
پښتو: 70/100 — منځنۍ تر نسبتاً سختې ژبې
د نړۍ په ۲۰۰ ژبو کې پښتو څوومه سخته ژبه ده؟
.د پښتو ځای د ۲۰۰ ژبو په مقایسه کې
|
درجه |
ژبه |
English |
سختوالی |
| 1 |
جاپاني |
Japanese | 98/100 |
| 2 |
کوریايي |
Korean | 97/100 |
| 3 |
کانټونیز چینایي |
Cantonese | 96/100 |
| 4 |
ماندارین چینایي |
Mandarin Chinese | 92/100 |
| 5 |
باسکي |
Basque | 88/100 |
| 6 |
ګرینلنډي |
Greenlandic | 86/100 |
| 7 |
تبتي |
Tibetan | 85/100 |
| 8 |
عربي |
Arabic | 82/100 |
| 9 |
جورجیايي |
Georgian | 80/100 |
| 10 |
برمایي |
Burmese | 75/100 |
|
شاوخوا ۳۰–۴۰ |
پښتو |
Pashto | 70/100 |
|
روسي |
Russian | 67/100 | |
|
جرمني |
German | 55/100 | |
|
فرانسوي |
French | 47/100 | |
|
هسپانوي |
Spanish | 43/100 | |
|
ترکي |
Turkish | 30/100 | |
|
هندي |
Hindi | 18/100 | |
|
اردو |
Urdu | 12/100 | |
|
دري/فارسي |
Dari/Persian | 10/100 |
خو دا یوازې تقریبي درجه ده، رسمي نړیوال رینک نه دی. د پښتو سختوالی د زدهکوونکي له مورنۍ ژبې سره ډېر بدلېږي. مثلاً د دري ویونکي لپاره پښتو ښايي د 70 پر ځای شاوخوا 40-100/50 احساس شي، خو د جاپاني یا چینایي ویونکي لپاره ممکن ډېره بله تجربه وي.
د پښتو د زدهکړې اټکلي وخت :
د یوه بهرني زدهکوونکي لپاره، که هره ورځ ۱–۲ ساعته منظم تمرین وکړي:
- ۳–۶ میاشتې: بنسټیزې خبرې
- ۶–۱۲ میاشتې: ورځنۍ محاوره
- ۱–۲ کاله: ښه روانه پښتو
- ۲–۴ کاله: لوړه/پرمختللې کچه
نو په لنډه توګه: پښتو یوه منځنۍ تر نسبتاً سخته ژبه ده؛ خو د دري، فارسي یا اردو ویونکي لپاره د نورو ډېرو بهرنیو ژبو په پرتله د زدهکړې وړتیا یې لوړه ده .
د دعوت نیوز رسنیز مرکز ملاتړ وکړئ
له موږ سره د مرستې همدا وخت دی. هره مرسته، که لږه وي یا ډیره، زموږ رسنیز کارونه او هڅې پیاوړی کوي، زموږ راتلونکی ساتي او زموږ د لا ښه خدمت زمینه برابروي. د دعوت نیوز رسنیز مرکز سره د لږ تر لږه $/10 ډالر یا په ډیرې مرستې کولو ملاتړ وکړئ. دا ستاسو یوازې یوه دقیقه وخت نیسي. او هم کولی شئ هره میاشت له موږ سره منظمه مرسته وکړئ. مننه
Support Dawat News Media Center
If there were ever a time to join us, it is now. Every contribution, however big or small, powers our journalism and sustains our future. Support the DawatNews Media Center from as little as $/€10 – it only takes a minute. If you can, please consider supporting us with a regular amount each month. Thank you