مدرسه و دو نفر دیگر، چاه آب شریکی دارند که نصف چاه مال مدرسه است و نصف دیگرش مال آن دو نفر میباشد واستفاده ازآب چاه را نوبتی کردهاند که یک روز نوبت مدرسه است و روز بعد نوبت دو شریک، اینک آیا جایز است که آن دو شریک در نوبت مدرسه از چاه آب استفاده بکنند؟ شایان ذکر است که آب این چاه با یک دینام برقی که شریکی است کشیده میشود.
الجواب باسم ملهم الصواب
آنچه از اموال موقوفه جهت استفاده برای مسجد و مدرسه هستند کسی دیگر حق استفاده از آن را ندارد و حتی کسانی که متولی و وکیل قبض هستند اختیار کلی را در مورد انفاق ندارند جز با مصلحتی؛ زیرا آنها فقط وکیل محضاند.
در مورد مسئله مذکور چون چاها اغلب آب فراوان دارند. اگر با استفاده دیگران کم نمیگردند که خود مدرسه در مضیقه قرار گیرد پس با مصلحت متولیان، آن دو شریک حق استفاده از نوبت آب مدرسه را دارند.
الدلائل:
ـ فی الموسوعة الفقهیة الکویتیة:
إذن متولي الوقف:
متولي الوقف أو ناظر الوقف هو من يتولى القيام بشئون الوقف وحفظه وعمارته وتنفيذ شرط الواقف، ولا يتصرف إلا بما فيه مصلحة الوقف، ولا يجوز للموقوف عليهم أو لغيرهم إحداث شيء فيه، من بناء أو غرس إلا بإذن ناظر الوقف – إذا رأى فيه مصلحة، ولا يحل للمتولي الإذن إلا فيما يزيد الوقف به خيرا.
كذلك من وظيفة الناظر تحصيل الغلة، وقسمتها على مستحقيها، وتنزيل الطلبة منازلهم، ولا يجوز مثل ذلك للجابي، ولا للعامل ولا للمدرس إلا بإذن الناظر.([1])
ـ و في الإقناع في حل ألفاظ أبي شجاع، قال الشیخ الحجاوي:
وأما شروطه فقال النووي في فتاويه: لا يثبت بالاستفاضة شروط الوقف وتفاصيله بل إن كان وقفا على جماعة معينين أو جهات متعددة قسمت الغلة بينهم بالسوية أو على مدرسة مثلا وتعذرت معرفة الشروط صرف الناظر الغلة فيما يراه من مصالحها.([2])
([1]) الموسوعة الفقهیة، ج44/ ص 383 ـ ، المادة: “الوقف” إذن متولی الأمر. مکتبه علوم إسلامیة.
([2]) الإقناع في حل ألفاظ أبي شجاع /ج3/ص486… (الشاملة)
و الله اعلم بالصّواب