ضیاءاحمد فاضلی مسوول مدرسه احیاءالعلوم واستاد پوهنتون هرات
صدقه فطر عبارت است از مقداری خوراکي و يا قيمت آن که بر ذمه شخصی که جدا از نيازمنديهاي اصلي خود به ارزش يک نصاب شرعي -جنس و يا نقد- داشته باشند، واجب می شود تا از خود و فرزندان نابالغ خود به فقرا و مساکین بپردازند.
️ نبی(ص) در باره اهمیت آن فرمودند که روزهی روزه دار همچنان معلق است تا صدقه فطرش را بپردازد.
زمان واجب شدنش:
زمان واجب شدن صدقه فطر، صبح روز عید فطر است؛ بناءً، اگر شخص ثروتمند، در صبح عید، صاحب طفلی شد، صدقه فطرش بر ذمهي پدرش واجب می شود و اگر شب عید، کسی فوت کرد و صبح عید را در نیافت، صدقة فطرش ساقط می شود.
زمان پرداخت صدقه فطر:
زمان پرداخت آن، صبح عید، قبل از نماز عید است. البته قبلاً در جریان رمضان نیز می تواند بپردازد. اگر از نماز عید تاخیر شد دیگر یک صدقه عادی بوده و فضیلت صدقه فطر را از دست می دهد.
حکمت و فلسفه صدقه فطر:
حکمت از آن:
دستگیری به فقرا
و پاکی روزه است.چنان چه رسول خدا می فرمایند: «زَكَاةَ الْفِطْرِ طُهْرَةً لِلصَّائِمِ مِنَ اللَّغْوِ وَالرَّفَثِ وَطُعْمَةً لِلْمَسَاكِينِ مَنْ أَدَّاهَا قَبْلَ الصَّلاَةِ فَهِىَ زَكَاةٌ مَقْبُولَةٌ وَمَنْ أَدَّاهَا بَعْدَ الصَّلاَةِ فَهِىَ صَدَقَةٌ مِنَ الصَّدَقَاتِ» (سنن ابی داود)
ترجمه: صدقه فطر، به منظور پاک ساختن شخص روزه دار است از بیهودگی و سخنان زشتی که بر زبان آورده و [نیز] طعامی است برای مساکین. هر کس آن را قبل از نماز عید ادا کند صدقهی مقبولی است که انجام داده است و هر کس آن را بعد از نماز عید بپردازد، صدقه ای از سر سایر صدقات برایش محسوب می شود [و ثواب صدقه فطر را نخواهد داشت].
♦️علما گفته اند: صدقه فطر، به روزه که با نوقصی همراه هست، همان تاثیری را بجا می گذارد که سجده سهو به نماز ناقص.
صدقه فطر از چه چیزهایی، داده می شود؟
در صدر اسلام، لستی از نیازهای اولیهی فقرا، پیشنهاد شده بود تا از یکی از آنها بپردازند که مهمترین آنها موارد زیر بود:
از گندم ، نصف صاع (نزدیک به دو کیلو)،
از جو ، یک صاع (سه کیلو و ششصد گرام)
از خرما ، یک صاع (سه کیلو و ششصد گرام)
و از کشمش، یک صاع (سه کیلو و ششصد گرام).
نکته۱:
به نظر می رسد که در صدر اسلام، گندم از سایر خوراکی ها گرانتر و دو کیلوی آن، معادل چهار کیلو خرما و کشمش بوده است.
نکته۲ :
می توان بجای یکی از موارد بالا، قیمت آن را داد، بخصوص اگر به نفع فقرا، باشد.
مناسب است، افرادی که توانمندی مالی بالایی دارند، صدقه فطر خود و اطفال خود را از خرما و کشمش بسنجند و کسانی که از توانمندی متوسطی برخوردارند از جو اندازه گیری کنند و کسانی که از توانمندی کمی برخوردارند، از گندم تعیین کنند.
صدقه فطر به چه کسی داده می شود؟
صدقه فطر به کسی که فقیر باشد، پرداخت می شود، بناء، اگر به کسی داده شد که غنی بود، صحیح نمی شود.
صدقه فطر بر چه کسی واجب می شود؟
به کسی واجب می شود که به اندازهی یکی از نصابهای شرعی، پول، یا مال تجارت، و یا مِلک و مانند آن داشته باشد.
نصابهای شرعی:
۸۷ گرام طلا،
۱۴۰ مثقال نقره،
یا داشتن پول، یامال تجارت، یا املاک و یا هرچیز دیگری که زیاده از حاجات اصلی زندگی باشد، البته در صورتی که به ارزش یکی از دو نصاب: طلا یا نقره برسد.
کسی که صاحب یکی از نصابها یا معادل آن -طوری که گفته شد- نباشد، بر وی صدقه فطر واجب نیست.
نیازهای اصلی (مانند: خانه نشیمن، وسیله سواری، اساسیه مورد نیاز خانه) به حیث بخشی از نصاب، حساب نشده و معاف اند..
صدقه فطر همسر و فرزندان بر دوش کی است؟
از همسر، بر دوش خود اوست که اگر غنی بود می دهد و اگر فقیر بود معاف است.
رواست اگر شوهر به عوضش بپردازد، البته باید اول از گوش او تیر کند.
♦️از فرزندان بالغ هم بر دوش خود آنهاست.
♦️از فرزندان نا بالغ، بر دوش پدر شان است که اگر غنی (صاحب نصاب) بود، از خود و آنان را می پردازد؛ ورنه معاف است.
تذکر: از ثواب نشر این پیام باز نمانید.
نوت: صدها طلبه لیلیه و نهاری از ذکور و اناث، و اساتید وپرسونل مدرسه احیاءالعلوم را در دعاهای خیر تان یاد نموده، در جمع کمک به تمویل این مدرسه، ما را یاری رسانید، الله یاریتان رساند . معلومات: 0747162162