الجواب وبالله التوفیق

از نظر شرعی شخص متوفی همانند انسان زنده دارای حرمت و احترام است، لذا بیرون کردن میت از قبر بعد از تدفین نوعی اهانت به میت است، مگر در صورتی که، زمین غصبی یا ملک مورد شفعه باشد، که در چنین حالتی بیرون کردن میت گنجایش دارد اما در غیر اینصورت جایز نیست. لذا آنطور که از عبارات بر می آید، از آنجا که حق شفعه جزو حق الناس است، لذا چنانچه از قبل به مورد شفعه بودن ملک آگاهی داشتند، جایز نیست میت را در آن دفن کنند، چون صاحب شفعه بعد از دفن نیز این حق را دارد که بگوید میت خود را از زمینم خارج کرده و جایی دیگر دفن کنید.

الدلائل:

ـ فی الدر :

ولا یخرج منه بعد إهالة التراب إلّا لحق آدمی، کأن تکون الأرض مغصوبة أو أخذت الشفعة.^([1])

ـ و في الرد:

( قوله أو أخذت بشفعة ) أي بأن اشترى أرضا فدفن فيها ميته ثم علم الشفيع بالشراء فتملكها بالشفعة.^([2])

ـ و فی الهندیة:

ولا ینبغی اخراج المیّت من القبر بعد ما دفن، إلّا إذا کانت الأرض مغصوبة أو أخذت بشفعة.^([3])

([1]) الدرالمختار/ج3/ ص 170 /کتاب الصلاة/باب: الصلاة الجنازة/دارالمعرفة /الطبعة الرابعة.

([2]) ردالمحتار/ج3/ص170/کتاب الصلاة/مطلب:في دفن المیت/دارالمعرفة/ الطبعة الرابعة.

([3]) الفتاوی الهندیة /ج/ 1  ص 100/کتاب الجنائز/ الفصل السادس فی القبر والدفن والنّقل من مکان إلی آخر/ دارالفکر.

و الله اعلم بالصّواب