لیکنه : ډاکټر ش میره کی
ناشر: دعوت نیوز.کام
کانسره خواړه (Canned / Processed Foods) هغه خواړه دي چې د خرابېدو د مخنیوي لپاره په ځانګړو طریقو لکه تودوخې (Heat Processing)، کلک تړل (Sealing)، او یا هم د محافظتي موادو (Preservatives) په مرسته داسې برابرېږي چې د اوږدې مودې لپاره خوندي پاتې شي او ژر خراب نه شي .
.په دغو خوړو کې د خرابېدو د مخنیوي لپاره بېلابېل مواد او طریقې کارول کېږي. لاندې یې په مفصل ډول درته روښانوم:
په کانسره خوړو کې کارېدونکي مهم مواد (Additives)
۱. محافظتي مواد (Preservatives)
دا مواد د میکروبونو (جراثیمو) د ودې مخه نیسي:
- Sodium Benzoate
- Potassium Sorbate
- Calcium Propionate
- Sodium Nitrite / Sodium Nitrate (په ځانګړي ډول د غوښو لپاره)
دا مواد خواړه د خرابېدو نه ساتي، خو که ډېر وکارول شي، روغتیا ته زیان رسولی شي (لکه د سرطان خطر زیاتول).
۲. انتي اوکسیډانټونه (Antioxidants) :
دا مواد د خوړو د خرابېدو (اکسید کېدو) مخه نیسي:
- Ascorbic Acid (Vitamin C)
- Butylated Hydroxyanisole (BHA)
- Butylated Hydroxytoluene (BHT)
ځینې یې ګټور دي (لکه Vitamin C)، خو مصنوعي ډولونه که ډېر استعمال شي، ستونزې جوړولی شي.
۳. رنګ او خوند زیاتونکي (Color & Flavor Enhancers)
- Monosodium Glutamate (MSG)
- Artificial Colors (Tartrazine, Sunset Yellow)
دا مواد خوند او رنګ ښه کوي، خو ځینې خلک پرې حساسیت لري (سر درد، ستړیا، حساسیت).
۴. ثبات ورکوونکي او غلظت ورکوونکي (Stabilizers & Thickeners)
- Xanthan Gum
- Carrageenan
- Guar Gum
عموماً بېضرره ګڼل کېږي، خو ډېر استعمال یې د هاضمې ستونزې پیدا کولی شي.
د کانسره خوړو د ساتلو طریقې :
۱. حرارتي پروسه (Canning Process)
خواړه په لوړه تودوخه کې پخیږي او بیا په کلکو بند قوطیو کې ساتل کېږي.
۲. کنګل کول (Freezing)
- د مثال په توګه: Frozen Vegetables
۳. وچول (Drying)
- لکه وچې مېوې
۴. مالګه او سرکه (Salt & Vinegar Preservation)
- لکه اچار
ګټې (Benefits) :
د ډیر وخت لپاره ساتل کېږي .
اسانه او ژر کارېدونکي دي .
ځینې وخت د غذایي موادو یوه برخه ساتي .
د بیړني حالت لپاره ښه دي .
زیانونه (Risks) :
زیات Sodium (مالګه) د وینې لوړ فشار جګوي (Hypertension)
محافظتي کیمیاوي مواد د اوږدمهاله ناروغیو خطر زیاتوي .
کم تازه غذایي ارزښت (ویټامینونه کمېږي)
ځینې قوطو کې Bisphenol A (BPA) هورموني ګډوډي وي .
د روغتیا له نظره مشوره :
- کله ناکله خوړل ستونزه نه لري
- هره ورځ ډېر استعمال سپارښتنه نه کېږي
- هڅه وکړئ تازه خواړه (Fresh Foods) ډېر وخورئ
- د لیبل (Label) لوستل ډېر مهم دي ځکه تاریخ تیر شوي یې بدن ته ډیر خطر لرئ .
پایله :
کانسره خواړه په اصل کې بد نه دي، خو:
- که ډېر استعمال شي → زیان لري .
- که متوازن او لږ استعمال شي → ګټه هم لري .