جواب:

تعزیت گفتن به صاحب مصیبت مستحب است و وقت آن از فوت میت تا سه روز است و بعد از آن مناسب نیست، مگر اینکه تعزیت کننده یا صاحب عزا غائب بوده و بعد از سه روز حاضر شود. مستحب است برای گفتن تسلیت به اهل مصیبت این جملات را بگوید:

«خداوند متعال میت شما را بیامرزد و از گناهانش بگذرد و او را مشمول رحمت‌هایش بگرداند، و شما را بر این مصیبت صبر عنایت نموده، و بر موت او به شما اجر نصیب فرماید.»

بهترین الفاظ در این مورد کلمات رسول اکرم صلی الله علیه وسلم هستند: «بدون شک برای خدا است آنچه که می‌گیرد و آنچه که عطا می‌کند و نزد او هر چیزی مدت معینی دارد.»

پس از دفن میت، هر کجا صاحب عزا را ببیند این کلمات تسلیت را به او بگویند. اما این که اهل میت در انتظار بنشینند تا رفت و آمد مردم برای تسلیت صورت بگیرد و مراسم دعوت و ذبح گوسفند و غیره مرتب گردد، امری بسیار شنیع و قبیح می‌باشد.

دلیل:

ـ في الفقه علی المذاهب الأربعة:

التعزيه لصاحب المصيبة مندوبة، ووقتها من حين الموت إلى ثلاثة أيام، وتكره بعد ذلك، إلا إذا كان المعزِّي أو المعزَّى غائباً، فإنها لا تكره حينئذ بعد ثلاثة أيام؛ وليس للتعزيه صيغة خاصة؛ بل يعزي كل واحد بما يناسب حاله، وهذا متفق عليه إلا عند الحنفية. الحنفية قالوا: يستحب أن يقال للمصاب: “غفر الله تعالى لميتك. وتجاوز عنه وتعمده برحمتك، ورزقتك الصبر على مصيبته، وآجرك على موته، وأحسن صيغة في هذا الباب صيغة رسول الله صلى الله عليه وسلم “إن لله ما أخذ؛ وله ما أعطى، وكل شيء عنده بأجل مسمى” فيحسن أن يضيفها إلى ما ذكر.

ويكره لأهل المصيبة أن يجلسوا لقبول العزاء، سواء أكان في المنزل أم في غيره، عند الشافعية، والحنابلة، وقال الحنفية: إنه خلاف الأولى^([1]).

ـ فتاوای جامعة الحرمین الشریفین^([2]).

([1]) الفقه علی المذاهب الأربعة: (1/489)، مبحث: التعزیة.

([2]) فتاوای جامعة الحرمین الشریفین چابهار: ص 137.

و الله اعلم بالصّواب