حسین مغازه پارچه فروشی دارد که سالیانه میلیونها تومان از آن درآمد دارد، که برای زیارت بیت الله اندک اندک پس انداز میکند، تا اینکه در ماه شعبان موفق به تأمین مخارج حج میگردد، از طرفی هم زکات بر وی فرض گشته و صاحب نصاب میباشد، حال سوال اینجاست که با وجود آمادگی برای حج، زکات نیز بروی فرض میباشد؟ چونکه تمامی پولهای پس انداز شده برای تأمین مخارج حج میباشند و گویا حسین چنان پولی که زکات بروی فرض شود ندارد، حال بفرمایید که حسین باید زکات بدهد یا خیر؟
الجواب باسم ملهم الصواب
علاوه از اینکه حج بر وی فرض میباشد پرداخت زکات نیز الزامی است؛ چونکه برای سقوط فرضیت زکات تنها دینی کاربرد دارد که از جهت بندگان باشد، بنابراین دینهای دیگر از قبیل، نذر، کفاره وحج مانع سقوط فرضیت زکات نیستند.
الدلائل:
– فی الدرّالمختار:
(فارغ عن دين له مطالب من جهة العباد) سواء كان لله كزكاة وخراج أو للعبد، ولو كفالة أو مؤجلا، ولو صداق زوجته المؤجل للفراق ونفقة لزمته بقضاء أو رضا، بخلاف دين نذر وكفارة وحج لعدم المطالب، ولا يمنع الدين وجوب عشر وخراج وكفارة ([1])
ـ وفی بدائع الصنائع:
وأما الدیون التی لامطالب لها من جهة العبادات کالنذور والکفارات، وصدقة الفطر، ووجوب الحج ونحوها لا یمنع وجوب الزکاة لأن أثرها فی حق أحکام الآخرة وهو الثواب بالأداء والإثم بالترک، فأما لا أثر له فی أحکام الدنیا، ألاتری أنه لا یجبر ولا یحبس فلا یظهر فی حق حکم من أحکام الدنیا فکانت ملحقة بالعدم فی حق أحکام الدنیا.([2])
–وفی الهندیة:
وکل دین لا مطالب له من جهة العباد کدیون الله تعالی من النذور والکفارات وصدقة الفطر ووجوب الحج لا یمنع کذا فی محیط السرخسی.([3])
([1]) الدرالمختار/ج3/ص165/کتاب الزکاة/دارإحیاءالتراث العربی/الطبعة الأولی.
(2) بدائع الصنائع/ج2/ص387/کتاب الزکاة/فصل فی شرائط الفرضیة/دارالکتب العلمیة/الطبعةالثانیة.
(4) الفتاوی الهندیة/ج1/ص173/کتاب الزکاة/ باب الأول فی تفسیرها وصفتها وشرائطها/المکتبة الرشیدیة/الطبعة الثانیة.
و الله اعلم بالصّواب