احمد با پدرش در تجارتی که تمام سرمایهاش ازآن پدر او است، همکاری میکند و احمد هیچ گونه حق تصرفی در پول بدون اجازه پدرش ندارد، حال اگر احمد وفات کند، آیا فرزند احمد از سرمایهای که بین پدر و پدر بزرگش بوده در بحث میراث سهمیهای دارد یا خیر؟
الجواب باسم ملهم الصواب
فقهای کرام فرمودهاند اگر فرزند در خانواده پدر باشد و در کسب و تجارت با پدرش همکاری و همیاری داشته باشد، سرمایهای که به دست میآید به صورت کلی ازآن پدر است.
در بحث میراث تحت عنوان ترکه میت (چیزی که از میت جهت میراث باقی میماند) افزودهاند: که ترکه به آن حصه از اموالی اطلاق میگردد که مال میت باشد که هیچ گونه تعلقی با حق غیر نداشته باشد.
در صورت مسئوله بالا نیز چنانکه بیان شد احمد فقط کمککننده پدرش بوده است و در سرمایه حق تصرفی نداشته است وسرمایه در ملکیت پدرش میباشند و جزو ترکه احمد محسوب نمیشوند، پس فرزند احمد بعد وفات پدرش در آن سرمایه به عنوان وارث سهمیهای ندارد.
الدلائل:
ـ فی ردّالمحتار:
في القنية الأب وابنه يكتسبان في صنعة واحدة ولم يكن لهما شيء فالكسب كله للأب إن كان الابن في عياله لكونه معينا له ألا ترى لو غرس شجرة تكون للأب.([1])
ـ وفی الهندیة:
أب وابن يكتسبان في صنعة واحدة ولم يكن لهما مال فالكسب كله للأب إذا كان الابن في عيال الأب لكونه معينا له، ألا ترى أنه لو غرس شجرة تكون للأب.([2])
ـ وفی الموسوعة الفقهیة الکویتیة:
من إطلاقات الإرث لغة: التركة. وهي في الاصطلاح عند الجمهور: ما تركه الميت من أموال وحقوق. وعند الحنفية: هي ما تركه الميت من الأموال صافيا عن تعلق حق الغير بعين من الأموال.([3])
([1]) ردالمحتار/ج6/ص497/کتاب الشرکة/مطلب: اجتمعا في دار واحدة واكتسبا ولا يعلم التفاوت فهو بينهما بالسوية/دارالمعرفة، بیروت/الطبعة الرابعة.
([2]) الفتاوی الهندیة/ج2/ص332/کتاب الشرکة/الباب الرابع في شركة الوجوه وشركة الأعمال/دارالفکر، الطبعة الأولی.
([3]) الموسوعة الفقهیة الکویتیة/ج3/ص18/ماده: إرث/مکتبه علوم الاسلامیه، کویته.
و الله اعلم بالصّواب