د قرآن، سنت او د حنفي فقهې په رڼا کې
۱. مقدمه
نکاح د اسلام یو مقدس تړون دی چې د ښځې او سړي تر منځ د شرعي ازدواج بنسټ جوړوي. په دې تړون کې دواړه لوري (نر او ښځه) خپل رضایت څرګندوي، خو دا پوښتنه چې:
“آیا ښځه پخپله د وکیل یا ولي له اجازې پرته نکاح تړلی شي؟”
په فقهه کې د علماؤ تر منځ د بحث وړ موضوع ده، په ځانګړي ډول د حنفي فقهې په اساس ځانګړې قاعده لري.
۲. د قرآن کریم لارښوونه
الله تعالی فرمایي:
فَانكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ
(النساء: ۲۵)
ژباړه: نو له هغوی سره د هغوی د کورنۍ (ولي) په اجازې سره نکاح وکړئ.
دغه آیت د ولي د اجازې اهمیت ښيي، خو په صراحت سره د نکاح د اعتبار شرط نه ګرځوي، بلکې د نظم او مصلحت لپاره لارښود ورکوي.
۳. د سنت لارښوونه
رسول الله ﷺ فرمایي:
لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ وَشَاهِدَيْ عَدْلٍ
(رواه ابوداوود، ترمذي)
ژباړه: نکاح پرته له ولي او دوو عادل شاهدانو نه صحیح ده.
په دې حدیث کې د ولي شتون د نکاح د صحت یوه مهمه برخه ګڼل شوې، خو د دې د تعبیر په اړه د فقهاوو نظرونه متفاوت دي.
۴. د حنفي فقهې نظر
د حنفي فقهې له مخې:
که یو بالغه، عاقله او ازاده ښځه د خپل ځان لپاره د کفو (مناسب) نارینه سره نکاح وکړي، نو دا نکاح شرعاً صحیح ده، که څه هم د ولي رضا پکې نه وي.
خو شرطونه لري:
-
ښځه باید بالغه او عاقله وي.
-
خاوند باید کفو (د دین، نسب او اخلاق له پلوه برابر) وي.
-
شاهدان باید موجود وي (دوه عادل مسلمانان).
که نکاح د فاسق، بېکفو یا بېعقل شخص سره وي، نو ولي حق لري چې قاضي ته عریضه وکړي او نکاح فسخه کړي.
۵. د نورو مذاهبو نظر
| مذهب | د ښځې خپلواک نکاح |
|---|---|
| حنفي | صحیح ده (که کفو وي او شاهدان وي) |
| شافعي | باطله ده بېولي نه منل کېږي |
| مالکي | د ولي اجازه شرط ده |
| حنبلي | د ولي پرته نکاح نه صحت لري |
۶. د فقهاؤ اقوال
-
امام ابوحنیفه رحمه الله وایي:
“المرأة البالغة العاقلة تملك أمر نفسها، فلها أن تزوج نفسها.”
(الفتاوی الهندیة، ج ۱، ص ۲۸۳) -
علامه ابن عابدین وایي:
“نکاحها صحیح، وإن کان بغیر إذن الولي، بشرط الکفاءة.”
(رد المحتار، ج ۳، ص ۵۶)
۷. پایله (خلاصه)
-
د قرآن او سنت د عمومي اصولو له مخې، د ولي شتون غوره او د برکت سبب دی.
-
د حنفي فقهې له مخې، بالغه او عاقله ښځه کولای شي خپله نکاح تړلی شي که خاوند یې د “کفو” په معیار برابر وي او شاهدان موجود وي.
-
که کفو نه وي، نو ولي حق لري چې نکاح لغوه کړي.
-
د احتیاط او د ټولنیز نظم لپاره، د ولي له مشورې او رضایت پرته نکاح نه کول غوره ده.
📚 فقهي منابع:
-
القرآن الكريم، النساء: ۲۵
-
سنن ابوداوود، حدیث ۲۰۸۵
-
الفتاوی الهندیة، جلد ۱، ص ۲۸۳
-
رد المحتار علی الدر المختار، ابن عابدین، جلد ۳، ص ۵۶
-
بدائع الصنائع، امام کاساني، جلد ۲