دا ناروغي د Herpes Simplex Virus type 1 له امله منځ ته راځي.
اکثره خلک دا وایرس په ماشومتوب کې اخلي او وروسته بیا د ژوند تر پایه په بدن کې پاتې کېږي.
دا څنګه کار کوي؟
• وایرس د بدن په عصبي سیستم کې “پټ” پاتې کېږي
• کله چې بدن کمزوری شي، بیا فعاله کېږي او شونډي راوباسي
د راښکاره کېدو مخکې نښې:
له دې مخکې چې شونډی ښکاره شي:
• خارښت
• سوځېدنه
• لږ درد
وروسته:
• کوچنۍ دانې (blisters) جوړېږي
• دا دانې وچېږي او ټپ (زخم) جوړوي
• معمولاً ۷–۱۰ ورځې کې ښه کېږي
ولې شونډي بیا بیا راځي؟
ځینې مهم عوامل:
• تشویش او خفګان (stress)
• ناروغي یا تبه
• ډېر لمر
• د خوب کموالی
• د بدن دفاعي سیستم کمزوري کېدل
ستا خبره سمه ده—تشویش او رواني فشار واقعاً دا ناروغي فعاله کولی شي.
آیا دا ساري ده؟
هو، ډېر ژر انتقالېږي:
• د ښکلولو له لارې
• د لوښو/ګیلاس شریکولو له لارې
• د ټپ لمس کولو وروسته بل څوک ته انتقال
درملنه څنګه کېږي؟
تر ټولو عامه درمل:
• Aciclovir کریم
د استعمال طریقه:
• په ورځ کې ۴–۵ ځله په زخم ووهه
• تر ټولو ښه ده چې د نښو په پیل کې وکارول شي
نور درمل هم شته لکه:
• Valacyclovir (tablet)
• Famciclovir
کورني احتیاطونه
• شونډې مه لمسوه
• خپل تولیه او ګیلاس جلا وساته
• د لمر پر وخت lip balm وکاروه
• بدن قوي وساته (ښه خواړه، خوب)
کله ډاکټر ته لاړ شي؟
• که ډېر زیات درد وي
• که ډېر وخت دوام وکړي
• که ډېر ځله تکرار شي
• که د سترګو شاوخوا راشي (خطرناک دی)
مهمه خبره
دا ناروغي بشپړه له منځه نه ځي، خو:
• کنټرول کېدای شي
• تکرار یې کمېدلی شي.