د پیغمبر لیدل او د حق پېژندنه

پښتو ژباړه:

“څوک چې ما (محمد صلی الله علیه وسلم) وویني، نو هغه حق (یعنې الله) لیدلی دی.”

تشریح:

دا جمله د حدیث په ډول مشهوره ده، خو د هغې د صحت په اړه علماوو مختلف نظریات ورکړي دي. ځینو دا قول ضعیف ګڼلی دی او ځینو بیا تأویلي معنا ورکړې ده. راځئ چې تفصیل وګورو:

۱. لغوي مانا:

• من رآني = څوک چې ما وویني

• فقد رأى الحق = نو هغه یقیناً حق (رښتیا، یا الله جل جلاله) لیدلی دی.

۲. دیني تشریح:

دا جمله له دوو اړخونو تشریح کېږي:

الف) د صوفيه کرامو نظر:

• صوفيه کرام دا حدیث د روحاني تجربې له مخې تفسیر کوي. هغوی وايي چې پیغمبر صلی الله علیه وسلم د حق (یعنې الله) تر ټولو ښکاره مظاهر دی.

• نو څوک چې ریښتیني توګه د پیغمبر اخلاق، سیرت، او نور وویني، لکه د زړه په سترګو، نو هغه ته د الله معرفت حاصلېږي.

ب) د محدثینو (حدیث‌پوهانو) نظر:

• ډېر محدثین وايي چې دا حدیث صحیح نه دی یا ضعیف روایت لري. له همدې امله باید د عقیدې بنیاد پرې وانخېستل شي.

• د هغوی په وینا، الله تعالی نه لیدل کېږي په دنیا کې، او دا قول باید تشبیه یا تجسیم ته لار هواره نه کړي.

۳. د “الحق” مانا:

• الحق یو له نومونو څخه د الله تعالی دی (الحق = رښتینی، موجود بالذات).

• نو د دې قول یوه تأویلي مانا دا هم کېدای شي: “څوک چې ما وویني، هغه رښتیا او هدایت لیدلی دی.”

پایله:

“من رآني فقد رأى الحق” یوه مشهوره جمله ده چې ژوره روحاني مانا لري، خو دا باید د شرک، تشبیه، یا غلط عقیدې سبب نه شي. د اهل سنت والجماعت علما دا ډول اقوال په احتیاط سره تأویل کوي.