ژباړن: مفتي دوکتور خالد منصور هډه وال
تفصيلي مناظره سوالونه او جوابونه او مناسب اضافه.
اوله حصه
سوال ۱:
جاوېد اختر:
اسلام ځان د عقل او فطرت دين بولي، خو ولې په کې دومره بنديزونه، حلال او حرام شته؟ که انسان ازاد پيدا شوی وي، نو دا پابندۍ ولې؟
جواب:
اسلام د انسان ازادي نه ردوي، بلکې د هغې تنظيم کوي. مطلقه ازادي انسان فساد ته رسوي، او مطلق جبر ظلم ته. اسلام د دواړو تر منځ اعتدال اختيار کړی دی.
قرآن کريم فرمايي:
﴿أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلٰهَهُ هَوَاهُ﴾ (الجاثية: 23)
يعنې څوک چې خپل خواهش معبود کړي، هغه په حقيقت کې ازاد نه، بلکې د نفس غلام دی. اسلامي حدود د انسان د عزت، مال، عقل او نسل ساتنه کوي.
مناسب اضافه:
لوېديځ هم د ازادۍ تر نامه لاندې بېقيد ازادي نه مني؛ هلته قانون، سزا، او محدوديتونه شته. که انساني قانون د نظم لپاره ضروري ګڼل کېږي، نو الهي قانون ولې دروند ښکاري او مخالفت ئي کوي؟
سوال ۲:
جاوېد اختر:
که اسلام حق دين وي، نو ولې مسلمانان وروسته پاتې دي او غير مسلمانان پرمختګ کړی؟
جواب:
دا اعتراض د اسلام پر تعليماتو نه، بلکې د مسلمانانو پر عمل دی. اسلام د عمل، علم او عدل غوښتنه کوي، خو مسلمانانو په ډېرو دورو کې له دې اصولو سرغړونه کړې ده.
قرآن کريم فرمايي:
﴿إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ﴾ (الرعد: 11)
نو وروسته پاتې کېدل د دين ناکامي نه ده، بلکې د ديندارانو عملي کمزوري ده.
مناسب اضافه:
تاريخ شاهد دی چې کله مسلمانانو د اسلام له علمي او اخلاقي اصولو سره وفاداري کړې، نو نړۍ يې رهبري کړې ده. د ننني زوال سبب اسلام نه، بلکې له اسلامه لرېوالی دی.
سوال ۳:
جاوېد اختر:
اسلام د انسان د اختيار خبره کوي، خو تقدير هر څه مخکې ټاکلي دي. دا تضاد نه دی؟
جواب:
اسلام د الهي علم او انساني اختيار تر منځ توازن بيانوي. الله تعالی هر څه له مخکې پوهېږي، خو انسان عمل په خپله اراده ترسره کوي.
قرآن کريم فرمايي:
﴿فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَكْفُرْ﴾ (الکهف: 29)
که انسان مجبور وای، نو حساب، جزا او سزا به بېمعنی کېدل. تقدير د علم مسئله ده، جبر نه دی.
مناسب اضافه:
لکه يو استاد چې د خپل شاګرد د ناکامۍ اټکل کوي، خو ناکامي د شاګرد د سستي نتيجه وي، نه د استاد جبر.
سوال ۴:
جاوېد اختر:
اسلام ولې د ښځې لپاره دومره حدود ټاکلي دي؟ آيا دا د ښځې ازادي نه محدودوي؟
جواب:
اسلام د ښځې ازادي نه سلبوي، بلکې د هغې عزت، امن او مقام خوندي کوي. اسلامي حدود د ښځې د سپکاوي او استحصال مخه نيسي.
قرآن کريم فرمايي:
﴿وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ﴾ (البقرة: 228)
اسلام ښځې ته پوره حقوق ور کوي لکه ميراث، انسانيت عزت او ټولنيز مقام ورکړی، په داسې وخت کې چې هغه د انساني حيثيت څخه بېبرخې وه.
مناسب اضافه:
نن چې ښځه د سوداګرۍ، اعلانونو او تفريح وسيله ګرځول کېږي، دا بايد وپوښتل شي چې دا واقعي ازادي ده که يو نوی ډول استحصال؟
د اولې حصې لنډه نتيجه:
اسلام د عقل، فطرت او عدل دين دی. ډېری اعتراضونه د ناسم فهم يا د مسلمانانو د کمزورۍ له امله راپورته کېږي. که پوښتنه په اخلاص وي، نو ځواب موجود دی، خو که انکار مقصد وي، نو دليل هم ګټه نه رسوي.
ديته به کتابي شکل ور کو وو ان شاء الله.
کتاب مقدمه
معاصر زمانه کې د دین، ایمان او د خدای د وجود په اړه پوښتنې یوازې فلسفي بحثونه نه دي پاتې شوي، بلکې د انساني فکر، اخلاقو او ټولنیز ژوند بنسټونه پرې ولاړ دي. شک، الحاد، ساینس او عصري فکر د انسان ذهن ته نوې پوښتنې ورکړي دي، چې ځواب یې یوازې په احساساتو نه، بلکې په علم، عقل او وقار سره ورکول اړین دي.
د اسلامي عالم مفتي شُمائل ندوي او نامتو فکري شخصیت جاوېد اختر ترمنځ مناظره د همدې فکري اړتیا څرګند مثال دی. دا مناظره د غصې، شور او تعصب پر ځای د دلیل، منطق او فکري وضاحت پر بنسټ ولاړه وه. پوښتنې سختې وې، خو ځوابونه ارام، متوازن او د عقل او فطرت سره همغږي وو.
دا کتاب د همدې مناظرې مهم سوالونه او ځوابونه په منظم، ساده او علمي انداز کې وړاندې کوي، تر څو لوستونکی د ایمان، عقل، اخلاقو، ازادۍ، تقدیر، ظلم، ساینس او دین ترمنځ اړیکه په ژوره توګه درک کړي. موخه دا نه ده چې یوازې یو نظر غالب شي، بلکې دا ده چې فکر راویښ شي، پوښتنې په سمه لار روانې شي، او لوستونکی د تعصب پر ځای د شعور او بصیرت لور ته سفر وکړي.
موږ هیله لرو چې دا اثر به د طالبِ علم، عام لوستونکي او فکري پلټونکي لپاره د سوچ نوې دروازې پرانیزي، او دا حقیقت روښانه کړي چې ایمان د عقل دښمن نه، بلکې د هغه بشپړونکی دی.
تمت بعون الله
فإن كان صوابا فمن الله وإن كان خطأ فمني ومن الشيطان والله ورسوله بريئان منه.
که ليکنه درسته او مفيده وي دا د الله سبحانه وتعالی په توفيق او مدد سره او که غلطيانې په کښي موجود وي دا زما کمزورئ ده او ما پري خبر کړي مننه .
—————————
که شرعي سوالونه لري ځواب لپاره برا وټسپ نمبر باندې مونږه سره شريک کړي
نوټ..
او ضرور ئي شير کړئ مننه .
مننه له هغه چا نه چې ليکنه ئي وه لوستله او د ګوتو نښه يې پرېښوده.!